میثاق

ادبیات :

عزیزا... زیادی ، شاعر نجیب روزهای جنگ

مرحوم عزيزالله زيادي در سال 1330 در روستاي چتاب در 20 كيلومتري شهرستان ميانه به دنيا آمد. دوران كودكي، نوجواني و سال‌هايي از جواني خود را در منطقه جواديه تهران گذراند. وي در سال 1351 ديپلم رياضي گرفت و وارد خدمت در نيروي هوايي ارتش شد و در سال 1354 با مدرك فوق ديپلم مكانيك و اخذ درجه همافر سومي فارغ‌التحصيل گرديد و براي ادامه خدمت به شهرستان بوشهر منتقل شد. با آغاز جنگ تحميلي همراه با يگان‌هاي پدافند هوايي در بيشتر مناطق جبهه حضور يافت كه از آن جمله مي‌توان به جزيره خارك كه به لحاظ حملات مكرر هواپيماهاي دشمن و درگير شدن مداوم يگان‌هاي زمين به هوا، سنگين‌ترين مناطق بود اشاره كرد. وي در سال 1370 و به علت آسيب‌‌ديدگي از ناحيه چشم در طول دوران دفاع مقدس، بازنشسته شد. رويكرد او به شعر به دوره دبيرستان باز مي‌گردد. تأثيرپذيري «عزيزالله زيادي» از صحنه‌هاي جنگ، او را در جرگه شاعران دفاع مقدس نيز قرار داد.
زيادي تاكنون با واحد ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري، واحد ادبيات دفتر تنظيم و نشر آثار امام (ره)، هفته‌نامه ‌‌ري، ماهنامه نيستان، روزنامه‌ي جام‌جم و وزارت ارشاد همكاري داشته است. شعرهاي وي كه به صورت كلاسيك و نيمايي مي باشد در بيشتر روزنامه ها و مجلات كثيرالانتشار انتشار يافته است.

كتاب هاي منتشره توسط مرحوم زيادي عبارتند از:
۱ـ  مشق نور
۲ـ  خون فرات
۳ـ گزيده ادبيات معاصر
۴ـ شوي شبيه سكوت
۵ـ بر مدار صبح
۶ـ مثل هيچ كس
۷ـ بازبان حيرت

8ـ شعر چيست؟

شاعر از نگاه دوستان :

عباس براتي پور، شاعر:

البته قبل از آغاز سال ۸۳ مرحوم نصرالله مرداني و مرحوم دكتر سيد حسن حسيني به ديار باقي شتافتند و در فروردين ماه ۸۳ هم مرحوم عزيزالله زيادي از ميان ما رفت كه واقعاً آدم زحمت كشي بود. خيلي به فكر مستضعفين بود. چرا كه خودش تقريباً از خانواده متوسطي بود و در خانواده محرومي به دنيا آمده و پرورش يافته بود. وي آدم متعهد و معتقدي بود. با توجه به اينكه ايشان نظامي بود، در دوران جنگ بيشتر دوران خدمت خود را، در مناطق جنگي سپري كرد زودتر از موعد خودش بازنشست شد. فعاليت هاي او در نشر نيستان بر هيچ اهل قلمي پوشيده نيست. يادم مي آيد از تمامي شاعران مطرح وگاه گمنام كشورمان گزيده، آثاري را جمع آوري مي كرد و به صورت كتابي با همين عنوان به چاپ مي سپرد. از اين منظر كار ارزنده اي كرد در اواخر عمرش. ايشان از بيماري ناراحتي چشم رنج مي برد ولي با اين حال، هيچ گاه از تلاش در عرصه هاي ادبي دست بر نمي داشت. فقدان و مرگ مرحوم زيادي، يك دفعه همه را غافلگير كرد. اگر چه كسالت داشت ولي به اين صورت نبود كه به اين شكل ناگهاني از بين ما برود. او چندين مجموعه شعر با ارزش از خود به جاي گذاشت. مرحوم زيادي هم در زمينه شعر كلاسيك كار كرده و هم در زمينه شعر نو و سپيد. از دوستان نزديك و صميمي ما بود كه واقعاً زحمت مي كشيد و كار مي كرد. به هر جهت قسمت اين بود كه زودتر از ديگران بار سفر بربندد. من عقيده دارم هر كسي بنابر استعداد و برداشت و ذوقي كه دارد شعر مي گويد. من نظرم اينست كه شعرا، مثل گل هايي اند كه در يك باغ مي رويند و هر يك بو و خاصيت خودشان را دارند. بعضي ها در زمينه شعر كلاسيك كار مي كنند و موفق هستند، بعضي ها هم در زمينه شعر نو و يا سپيد موفق هستند. به هر جهت، هر يك توانايي هايشان را در زمينه اي كه استعداد كافي و وافي در آن زمينه ويژه دارند، بروز مي دهند. من كارهاي خوبي را از مرحوم زيادي خوانده ام و كارنامه ادبي ايشان به نظرم خيلي قابل توجه بود؛ يعني وقتش را به بطالت نگذراند. در جنگ مقداري از بينايي اش صدمه ديده بود. به هر جهت او كسي بود كه هم جنگ را لمس كرد و هم شعر گفت: آن شعري كه با عنوان «خاك» گفته يكي از شعرهاي موفق ايشان و از آثار ماندگار در حوزه شعر دفاع مقدس است. همچنين شعرهايي كه درباره ائمه (ع) گفته از شعرهاي ارزشمند در اين عرصه است. خدا روحش را شاد كند.

جلال محمدی ؛ شاعر ، نویسنده و  روزنامه نگار :

روانشاد عزیزا... زیادی از شخصیت های باوقار و فرهیخته و فرزانه شعر و ادبیات انقلاب بود. شخصیتی فروتن و بی ادعا بود. با اینکه از چهره های نسل اول شعر انقلاب بود و در عالم شعر انقلاب نیز برای خود جایگاه و پایگاهی داشت ، اما به خاطر فروتنی و فرهیختگی ، اهل ادعا نبود . در سالهای نخست دهه شصت که شعر انقلاب ، تازه راه خود را می یافت و  هنوز بسیاری از شاعران انقلاب منزلهای نخست را طی میکردند ، شعر عزیزا... زیادی ، جزو غنیمتها بود . شعر او ساده ، بی پیرایه و در عین حال سرشار از صمیمیت بود و به همین علت برخی از شعرهای وی نیز مقبولیت گسترده ای در جامعه و در بین شاعران یافت ، از جمله شعری که در وصف « جزیزه خارک » سروده بود و سرشار از تصویرهای زیبا و بدیع بود.

آری ، او  شاعری فروتن و بی ادعا بود و به همین جهت در حیات خود برای « مطرح شدن » کوشش نکرد. بر خلاف برخی افراد... متاسفانه بعد از درگذشتش نیز متولیان ادب و شعر نیز قدر او را ندانستند . طی سالهای اخیر کنگره ها و جشنواره های زیادی درباره شعر انقلاب و دفاع مقدس برگزار شده اما یادی از این شاعر مظلوم نشده است! این در حالی است که برخی کسان که نه تنها در سالهای دفاع مقدس و جنگ با ملت همراهی نکردند ، بلکه طعنه نیز زدند یا سکوت کردند ، اخیرا در جشنواره ها و ... سبز میشوند و مورد تجلیل و تکریم قرار میگیرند ؟

از جمله کارهای شایسته روانشاد زیادی ، تلاش او در انتشار گزیده شعرهای دهها شاعر توسط انتشارات نیستان بود. زیادی در این کار برخی وقتها حتی بیشتر از خود شاعرانی که گزیده های شعرشان منتشر شد ، تلاش کرد. چه بسا که شاعری حتی حال و حوصله گزینش آثار خود را نداشت ، این کار را زیادی بر عهده میگرفت و کتابش را منتشر میکرد ، بدون اینکه حتی نامی از وی در این کتابها برده شود...

زیادی در 53 سالگی درگذشت .یعنی در دوره پختگی اندیشه و ذوق . و این ضایعه ای برای ادبیات انقلاب بود. متاسفانه طی سالهای گذشته جمعی از شاعران انقلاب در دوره پختگی اندیشه و ذوق درگذشته اند از جمله قیصر امین پور ، نصرا... مردانی ، غلامرضا رحمدل ، سید حسن حسینی ... که خداوند متعال همه شان را بیامرزاد.

 
 محمدرضا زائري، نويسنده و روزنامه نگار:

بي ادعا و بي سر و صدا بود
  
 مرحوم زيادي به نظرم بزرگ ترين ويژگي شخصيتي اش، سلامت نفس و پاكي باطنش بود. كه در آثارش هم مشهود است. بسيار آدم بي ادعا و بي سر و صدايي بود. شايد شرايطي داشت كه مي توانست خيلي تظاهر و ادعا داشته باشد ولي به دليل باطن پاكش و روحيه اي كه داشت، از تظاهر دوري مي كرد. بسيار از اخلاص و صفا به كار و فعاليت مي پرداخت و در ماه هاي آخر عمرش بسيار به زيارت جمكران مأنوس شده بود. بارها مي گفت اگر مي توانستم همه كارها را رها مي كردم و آنجا ماندگار مي شدم. در روزهاي آخر عمرش كه مصادف با روزهاي پاياني سال ۸۲ بود، در دفتر نشريه «فرهنگ و پايداري» خلوتي داشت با قرآن كريم و نهج البلاغه هميشه مشغول مطالعه قرآن و نهج البلاغه بود.
ما فكر نمي كرديم اين خلوت گزيني مرحوم زيادي، مقدمه اي براي پرواز روح بلند او باشد. بارها اين اواخر به خود من مي گفت: خيلي خوشحالم كه چنين خلوتي پيش آمده كه به اين راز و نياز معنوي مشغول شوم. و اين چنين شد كه فضايي به وجود آمد در صبحگاه اربعين حسيني، جان به جان آفرين تسليم كند. درست در هنگام اذان ظهر در روز اربعين به خاك سپرده شد و در سر و صداي يا حسين(ع) و نغمه حسيني، دنيا را ترك كرد و بر سر مزارش زيارت اربعين حسيني خوانده شد. روحش شاد.

 سروده هایی از مرحوم زیادی :

 خدا کند که بیایی

رهای نای نیستان خدا كند كه بیایی

ضمیر روشن باران خدا كند كه بیایی

بلوغ قدر سپیدی بلوغ سبز رهایی

معاد درویش انسان خدا كند كه بیایی

   به انهدام سیاهی به انهدام جهالت   

سفیر ناشر قرآن خدا كند كه بیایی

       نماز خالص عشقی، رجاء منتظرانی       

زلال چشمه ایمان خدا كند كه بیایی

   تو شهر سبز صیامی طلوع نظم سلامی   

هلا تو رمز بهاران خدا كند كه بیایی

  غبار رنج زمین را، فضای تلخ زمان را   

بهار صبح تو درمان خدا كند كه بیایی

کتاب بهار

یار ما در پرده هم خورشیدوار

می درخشد در نگاه روزگار

 صبح، خطی از خطوط سرخ اوست

 آب، نقشی از نگاهش در گذار

 صخره ها سختی از او آموختند

کوه ها از صبر او بی اعتبار

 نخلها بنشانده در باغ سحر

 چشمها بر جاده ها در انتظار

 زنگ از آیینه ها پرداخته

صیقل صد آفتابش بر عذار

در تقاضای حضورش، شاهدان

 در هوای صبح طالع، اشکبار

 آه! می دانم که حجم سبز از اوست

خواهد آمد با کتابی از بهار

گنجینه قبیله ما

خارك
با گيسواني بافته از موج
از موجهاي سبز و طلايي
با آهوان ناز
با خنده‌هاي گل
سرو بلندقامت مكر فسون
در كار شعله‌سازي اغوا
سر بر فراز آب كشيده است
«خارك»
با گيسوان بافته از نور
در جشن آفتابي آيينه‌هاي آب
چون سرو باشكوه
بنشسته روي تخت طلا
بر مدار آب
بيدار
اين كوه نور
نستوه و استوار
با گيسوان بافته از كوسه‌هاي خشم
سر بر فراز آب كشيده است
با بالهاي سربي فرياد
با دستهاي موشكي باد...
هان، اي حراميان!
اين قامت فريب
گنجينة قبيلة ما نيست
گنجينة قبيلة ما عشق است

چهره اگر بگشایی...

پرده شب بدرد، چهره اگر بگشایی

قصه کوتاه شود یکسره، گر بازآیی

 آفتابی و دل منتظران تشنه توست

 تا بیایی و در «خیبر» شب بگشایی

باقی عشق تویی، از تو بقا یافته عشق

 گر نبودی تو، نمی بود دگر فردایی

غم دل را بتوان با تو به یک سفره نشست

 رافت «ام ابیها» پسر «زهرا»یی

دست تنهای «خلیل » است و مقابل; صف پیل

 چون خلیل است یل عرصه، یقین با مایی

نشود قامت پیدای تو را پنهان کرد

در پس ابر هم ای صبح فرج با مایی

تلاش امریکا برای ایجاد پایگاه نظامی

در ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان )

• شهاب الدین اردبیلی

طی روزهای اخیر و بعد از سفر وزیر دفاع و وزیر امور خارجه امریکا به باکو ، موضوع استقرار پایگاههای نظامی امریکا در قلمروی دولت باکو مورد توجه گسترده رسانه ها و خبرگزاریها قرار گرفت.

دولت باکو با رونمایی از دکترین جدید نظامی خود که به تصویب پارلمان باکو نیز رسید ، گام مهم دیگری در راستای برآورده کردن خواستهای امریکا برداشت. در دکترین نظامی جدید دولت باکو ایجاد پایگاههای نظامی بیگانه در داخل کشور مجاز شمرده شده و همه میدانند که سالهاست تنها کشوری که خواهان ایجاد پایگاه نظامی در باکو است  فقط امریکاست ...

آمريكا درصد تاسیس پايگاه نظامي در جمهوري آذربايجان( ایران شمالی ) است. بنا به گزارشات واصله از سوي خبرگزاري پيا هدف از سفر اخیر رابرت گيتس وزير دفاع آمريكا به باكو نيز نيل به توافق در مورد مسايل باقيمانده در ايجاد پايگاه نظامي در ایران شمالی  بوده است. به گزارش واحد مركزي خبر؛ كارشناسان در این خصوص مي‌گويند استفاده از جملاتي با لحن ملايم در نامه باراك اوباما به الهام علي‌اف نيز با هدف آمريكا در مورد استقرار پايگاه نظامي در ایران شمالی ( جمهوری آذربایجان ) در ارتباط است. به گفته يك كارشناس، نيل به توافق در مورد عبور نيروهاي نظامي آمريكا از طريق باکو به افغانستان نيز سرآغازي براي تاسیس پايگاه نظامي است. در عين حال، آمريكا امكان استفاده از چنين پايگاهي در جمهوری  آذربايجان ( ایران شمالی )در صورت مبادرت به جنگ با ايران را نيز بررسي مي‌كند.همکاریهای نظامی و سیاسی و امنیتی باکو با غرب علیه مسلمانان ، ایران ، جنبشهای مقاومت حزب ا... و حماس ، و نیز همکاری باکو با دولت امریکا در اشغال افغانستان و عراق همه و همه حاکی از آن است که اگر دولت باکو از جانب قدرت ایران و هزینه های سهمگینی که ایران میتواند بر دولت نوپای باکو تحمیل کند نگرانی نداشته باشد ، البته همکاری گسترده تری با امریکا علیه ایران خواهد داشت.
مناسبات غرب با ايران اكنون به شدت بحراني است و در اجلاس اخیر سازمان ملل متحد (شورای امنیت) در مورد اعمال تحريمها جديد عليه ايران قطعنامه ای صادر شده است . در این وضعیت  تلاش آمريكا براي استقرار پايگاه نظامي در قلمرو دولت باکو در بحبوحه چنين تشنجي در مناسبات آن كشور با ايران، قابل تامل به نظر مي‌رسد. با اينحال، اين مساله كه مقامات باكو به استفاده از اراضي قلمروی حاکمیتی خود عليه ايران امكان خواهند داد يا نه، همچنان مبهم مانده است.چرا که بیشتر نگران پیامدهای جنگ احتمالی هستند. ایران شمالی یا جمهوری اذربایجان در گذشته ای نه چندان دور بخشی از خاک ایران بوده است که با تحمیل عهدنامه های گلستان و ترکمانچای از ایران جدا و تحت اشغال روسیه قرار گرفت. حدود 19 سال است که دولت باکو  مستقل شده است. دولت باکو بیشتر نگران آن است که در صورت وقوع جنگ و پیامدهای پیش بینی نشده آن ، بار دیگر این قسمت جدا شده از ایران به ایران ملحق شود. کارشناسان خارجی که مسایل را رصد میکنند بارها نوشته اند که مردم مرزنشین ایران در منطقه آذربایجان برای بازگرداندن مناطق از دست رفته امادگی دارند.
آندري آريشيف مدير موسسه استراتژيك روسيه نيز اين مساله را كه آمريكا در صدد استقرار پايگاه نظامي در جمهوری آذربايجان مي‌باشد، تاييد مي‌كند. به گفته وي، روند رو به گرمي موجود در مناسبات آمريكا با دولت باکو قابل درك است، زيرا آمريكا قصد دارد در مورد طرح‌هايي كه در صدد اجراي آنها در منطقه است،  با باکو همكاري بكند و باکو نيز خواستار تسريع روند حل و فصل مناقشه قره‌باغ توسط آمريكاست. به گفته اين كارشناس روس، ترديدي وجود ندارد كه آمريكا در بحبوحه تحولات پيرامون ايران، قصد استقرار پايگاه نظامي خود در جمهوری آذربايجان( ایران شمالی ) را دارد. وي همچنين سفر اخير وزير دفاع آمريكا و سفر برنامه ریزی شده وزير خارجه آن كشور به باکو را نشان دهنده عزم آمريكا براي اجراي طرح‌هاي خود می داند.

آسیه مهرورز کارشناس ایرانی مسایل قفقاز نیز در این باره مقاله کوتاهی نوشته است :

سفر هیلاری كلینتون وزیر امورخارجه امریکا  به باكو در چارچوب دیدار از اروپای شرقی و منطقه قفقاز صورت گرفت. وی در دیدارهای كوتاه خود از كشورهای اوكراین، لهستان، جمهوری آذربایجان( ایران شمالی ) ، ارمنستان و جمهوری گرجستان بر تعهد آمریكا در حمایت از دموكراسی( !!) تاكید كرد. 

هرچند گفتگوها درباره امنیت انرژی و مسائل حوزه نفت و گاز، راه های مقابله با تروریسم و ایجاد امنیت پایدار منطقه ای در قفقاز، در كنار چگونگی حل مناقشه قره باغ و مسائل مربوط به توسعه دموكراسی در جمهوری آذربایجان از اهداف سفر وزیر خارجه آمریكا به باکو اعلام شد.

حضور یكی از بلندپایه ترین مقامات سیاست خارجی آمریكا در باكو آنهم پس از یك دوره پر تنش در روابط دو كشور كه با دعوت نكردن باراك اوباما از الهام علی اف برای شركت در نشست بین المللی امنیت هسته ای در آمریكا و لغو مانور مشترك دو كشور از سوی باكو به بهانه نقض بیطرفی واشنگتن در مناقشه قره باغ به سود ایروان كلید خورد، از اهمیت قابل توجهی برای محافل سیاسی و رسانه ای منطقه و جهان برخوردار بود.

قبل از کلینتون  نیز رابرت گیتس وزیر دفاع آمریكا به منظور جلب همراهی باكو در همراهی با ناتو برای ارسال تداركات این اتحادیه به افغانستان سفر كرد و بخشی از ماموریت خود را به دلجویی از مقامات باكو اختصاص داد. 

با این حال حضور وزیر خارجه آمریكا در این كشور به ویژه با توجه به اهداف مشابهی كه واشنگتن در كشورهای اوكراین، لهستان و گرجستان برای پیگیری زمینه های اجرای پیمان مشاركت راهبردی دنبال می كند، اهمیت چنین تحركاتی را در حوزه قفقاز در ارتباط با منافع راهبردی آمریكا قرار داده است؛ به ویژه اینكه به واسطه امضای پیمان كنترل تسلیحات استراتژیك میان دو كشور، موسوم به استارت و همراهی روسیه با قطعنامه ضد ایرانی 1929 اكنون گشایش جدیدی در روابط آمریكا و روسیه ایجاد شده است.

بنابراین آمریكا می كوشد از فرصت این همسویی در پیشبرد سایر اهداف منطقه ای و رفع چالش های سیاست خارجی خود در این منطقه استفاده كند.

دولت باکو در سال های اخیر تمایلات غرب گرایانه آ شكاری از خود بروز داده است كه نمونه آن را می توان به حضور موثر در خط لوله نفتی باكو - جیهان، مشاركت در ائتلاف بین المللی در افغانستان و عراق ( اعزام نیرو به افغانستان و عراق )، خروج از پیمان امنیت جمعی كشورهای مشترك المنافع، عضویت در اتحادیه غربگرای گوام و طرح مشاركت برای صلح ناتو اشاره كرد. 

با این حال مقامات باكو اكنون به این درك از واقعیت رسیده اند كه حتی اگر امتیازات جدیدی نیز بدهند، تغییری در استراتژی آمریكا به مفهوم رویگردانی از همسویی این كشور در قبال ارمنستان و مناقشه قره باغ بوجود نخواهد آمد. 

چنانكه تصویب كمك 10 میلیون دلاری آمریكا برای جدایی طلبان قره باغ، در كنار كمك بلاعوض 44 میلیون دلاری به ارمنستان برای سال 2010، انتشار اطلاعاتی درباره املاك فرزندان علی اف در دبی در روزنامه ها و سایت های آمریكایی از جمله واشنگتن پست و توهین و تمسخر مقامات این جمهوری، خودداری باكو از مشاركت در هزینه های طرح خط لوله گازی نابوكو، حمایت آمریكا از جریان های غرب گرا و مخالف دولت در وضعیتی كه این كشور در نوامبر امسال انتخابات پارلمانی پیش رو دارد، همه اینها موجب شده است مناسبات باكو – واشنگتن دستخوش تردیدهای تازه ای شود.

همچنین مقامات آمریكا بیم آن داشته باشند تلاش باكو در ایجاد توازن در جهت گیری های سیاست خارجی خود منافع آمریكا را در حوزه قفقاز بشدت تحت الشعاع قرار دهد؛ به ویژه كه آمریكا در انتقال امكانات برای سربازان ناتو از مسیر پاكستان با مشكلات امنیتی روبروست ،تكلیف پایگاه مناسب در قرقیزستان هنوز مشخص نیست و كریدور شمال همچنان آسیب پذیر است.

آمریكا از سال 2001 ده ها هزار پرواز ترانزیت بر فراز آسمان جمهوری آذربایجان( ایران شمالی ) انجام داده است، از جمله پارسال، صدهزار پرسنل آمریكایی و نیروی بین المللی با استفاده از حریم هوایی باکو به افغانستان سفر كرده یا از آن خارج شده اند و اكنون نیز در آستانه اعزام 30 هزار نظامی آمریكایی به افغانستان و احتمالا شروع عملیات نظامی ناتو در قندهار، آمریكا مایل به جلب همكاری بیشتر دولت باکو در افغانستان است. 

در چنین شرایطی به نظر می رسد دولت باكو نیز می كوشد امتیازات لازم را از واشنگتن به منظور تقویت موقعیت حزب حاكم در آستانه انتخابات پارلمانی دریافت كند و هم نقش و جایگاه خود را در معادلات منطقه به عنوان كشوری كه بالقوه ظرفیت احداث پایگاه آمریكایی را در جوار ایران دارد به مقامات آمریكایی گوشزد كند. 

چنانكه الهام علی اف رئیس دولت باکو در گفتگوی خصوصی با وزیر امور خارجه آمریكا، مناقشه قره باغ را خطری برای امنیت منطقه خواند و از خانم كلینتون صراحتا خواست درباره این مناقشه میانجیگری كند. 

تاكید دولت باکو بر متعادل شدن رویكرد آمریكا در مناقشه قره باغ در حالی صورت گرفته است كه كارشناسان از نیاز متقابل آمریكا به دولت باكو خبر می دهند. 

گفته می شود؛ نیروهای ویژه آمریكایی طبق دستور رئیس ستاد ارتش آمریكا امكان عملیات محرمانه در مناطق مرزی ایران را نیز یافته اند. 

براساس این دستور، ایجاد پایگاه های مخفی آمریكا در كشورهای گرجستان، تركیه،جمهوری آذربایجان، ازبكستان و جمهوری خودمختار داغستان در فدراسیون روسیه پیش بینی شده و نیروهای عملیاتی ویژه آمریكا در همین پایگاه ها مستقر شده‌اند. 

گفتنی است؛ نیروهای اطلاعاتی و امنیتی آمریكا پیشتر چند عملیات مختلف برای دستگیری عناصر رده بالای سازمان القاعده در ایران شمالی انجام داده‌اند و برای چنین عملیاتی بستر حقوقی معینی وجود داشت كه در این میان می‌توان حداقل به موافقتنامه‌های همكاری بین دستگاه های انتظامی، قضایی و امنیتی موجود بین آمریكا و باکو استناد كرد. 

ولی این بار بحث نیروهای نظامی ویژه مطرح است و آمریكا می كوشد از مصوبه اخیر پارلمان باکو مبنی بر واگذاری پایگاه نظامی به ناتو و آمریكا برای پیگیری اهداف منطقه ای خود استفاده كند.( پارلمان باکو اخیرا دکترین جدید نظامی دولت را تصویب کرده که طبق آن پایگاههای نظامی بیگانه میتواند در خاک این کشور مستقر شود . به گفته کارشناسان این دکترین صرفا جهت زمینه سازی برای ایجاد پایگاههای نظامی امریکا تصویب شده است)

در هر حال صرف نظر از اینكه چنین مجوزی با روح توافقنامه 1381همكاری دوستانه ایران و جمهوری آذربایجان مغایرت دارد،برخی اعتقاد دارند که  انتشار اخباری پیرامون ایجاد احتمالی پایگاه نظامی آمریكا در جمهوری آذربایجان( ایران شمالی ) صرفا در ادامه عملیات روانی مخالفان رابطه تهران باكو برای ایجاد حساسیت در ایران و ایجاد تنش در روابط تهران با بازیگران منطقه ای صورت گرفته است. 

برخی نیز معتقدند که  مخالفت روسیه با استقرار احتمالی پایگاه نظامی آمریكا در حوزه قفقاز كه به حوزه منافع این كشور معروف است موجب خواهد شد تا آمریكا نتواند از فضای همراهی روسیه با قطعنامه ضد ایرانی شورای امنیت تا مرحله احداث پایگاه بهره برداری كند. اما به نظر میرسد این نظرها چندان منطبق با واقعیات نباشد. چرا که روسیه پایگاه « قبله » را در ایران شمالی ( جمهوری اذربایجان ) در اختیار دارد. روسیه پیشتر از امزیکا خواسته بود که به جای ایجاد سپر موشکی در اروپای غربی ، از این پایگاه استفاده کند . اوباما اعلام کرد که سپر موشکی را ایجاد نمیکند و اکنون نوبت ایجاد پایگاه در قفقاز برای امریکاست و برای این کار دولت باکو بهترین گزینه است

با این حال آنچه كلینتون كوشید از این سفر به عنوان فرصتی برای دیپلماسی قفقازی آمریكا استفاده كند، تلاش برای حفظ همراهی باكو با منافع آمریكا در قفقاز و یا دست كم جلو گیری از چرخش كامل این كشور به سمت باز یگران منطقه ای است.