"بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس اردبیل"

 

و « آلا گؤز قاش آلتدادی ! »

 

بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس اردبیل با همکاری یکی از ناشران این شهر، کتابی با عنوان "اوخشامالار" منتشر کرده است. در این کتاب، در تحریفی آشکار، اشعار موسوم به "بایاتی" که در گذشته توسط "عاشق ها" یا افراد ناشناس یا ... سروده شده، به عنوان "سوگنامه های مادران شهید آذربایجان!" معرفی شده است. در حالی که مضامین بسیاری از "بایاتی ها"، ربطی به موضوع شهید  و دفاع مقدس  ندارد.

نمونه هایی از شعرهایی که به عنوان "سوگنامه های مادران شهید آذربایجان!" در کتاب " اوخشامالار "معرفی شده است:

آراز، آراز خان آراز

سلطان آراز، خان آراز

چایین، چشمه ن قوروسون

منیم کیمی یان آراز

×××

گویده گئدن قوشا باخ

قانادی گوموشه باخ

کاغیذ یازدیم گوندریم

اوستونده قان یاشا باخ

×××

قیزیل گول هاچا بتدی

سانا گؤر نئچه بتدی

دوشسن من دوشن درده

گؤررسن نئچه درددی

×××

عزیزیم باغی سندن

باغبانی باغی سندن

باغا باغبان توتارلار

آلارلار باغی سندن

×××

بئله قار، آی بئله قار

بئله دومان، بئله قار

هر یئرده قار قارلادی

هئچ گؤرمه دیم بئله قار

×××

عاشق ائللر آیریسی

شانا تئللر آیریسی

بیر گونونه دؤزمزدیم

اولدوم ایللر آیریسی

×××

فله یین قهری منه

گلمه دی رحمی منه

دولدوردو غم پیالاسین !

ایچیرتدی زهری منه

×××

قارا باغین اوزومو

باغلادیلار گؤزومو

نه گلیم وار نه گئدیم

کیمه دئییم سؤزومو ...

***

گئجه لر ، ایل گئجه لر

دردیمی بیل گئجه لر

من بوردا قان آغلارام

سن اوردا گول گئجه لر !

 

اینها فقط نمونه هایی از "بایاتی هایی" است که در کتاب "اوخشامالار" (بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس اردبیل) آمده است. بایاتی های عاشقانه و عاطفی که از دهها سال قبل از وقوع دفاع مقدس در بین بخشی از اهالی آذری زبان (خصوصا اهالی روستانشین و عشایر) رایج بوده است. اما در کتاب، با توضیحاتی عجیب و غریب، این اشعار به مادران شهدای آذربایجان! نسبت داده شده است. فی المثل درباره بایاتی: "قاراباغین اوزومو/ باغلادیلار گؤزومو/ نه گلیم وار،‌نه گئدیم/ کیکه دئییم سؤزومو"

نوشته شده است:

"این بایاتی تاریخچه بسیار کهن دارد، برمی گردد به زمانی که قره باغ.... جزو ایران بود... با تقسیم شدن آذربایجان(!؟) و گرفته شدن قره باغ توسط ارمنی ها، فاصله و فراق شدیدی بین دو فرهنگ و دو قوم ایجاد شد، باعث شد که شاعران و ادیبان، بایاتی هایی در این خصوص بسرایند. این بایاتی هم از آن دسته است. حال، مادر شهید درد و فراق فرزند شهیدش را چون درد و فراق جدا شدن نیمی از قومش گرفته و در فراق  آن گریه و زاری سر می دهد...!؟"

و بایاتی معروف "آراز، آراز خان آراز...." نیز به صورتی دیگر تفسیر و به مادر شهید نسبت داده شده است! و... و این بایاتی عاشقانه هم به نوعی دیگر به جبهه نسبت داده می شود:

ناز بالیش باش آلتدادی

آلا گؤز قاش آلتدادی

ایستیرم دورام گلم

قوللاریم داش آلتدادی

از ده ها سال پیش کتابهای متعددی در ایران منتشر شده که هر یک از این کتابها، حاوی مجموعه ای از اینگونه بایاتی ها ( بایاتی های درج شده در کتاب اوخشامالار ) بوده است، در باکو نیز اینگونه کتابها منتشر شده است. اما نخستین بار است که این اشعار را به "مادران شهید آذربایجان" منتسب می کنند !

از دیگر نکات سوال برانگیز کتاب، استفاده کسترده از الفبای جدید و ابداعی دولت باکو در آن است. می دانیم که اهالی قفقاز جنوبی بخصوص مسلمانان این منطقه، به دلیل اینکه در طول تاریخ همواره بخشی از ایران بودند، با الفبای اسلامی و ایرانی می نوشتند. بعد از تشکیل نظام کمونیستی در روسیه، جهت قطع ارتباط فرهنگی و تاریخی مسلمانان قفقاز با ایران، الفبای اسلامی – ایرانی را به الفبای روسی (کریل) تغییر دادند. بعد از فروپاشی شوروی و تشکیل دولت باکو، انتظار این بود که دوباره الفبای اصیل و تاریخی و ملی ، یعنی همان الفبایی که نظامی گنجوی و خاقانی شروانی و ملا محمد فضولی و شهریارو صائب تبریزی ، آثار ماندگار خود را با آن نوشته اند ، در جمهوری آذربایجان (ایران شمالی) به عنوان الفبای رسمی جایگزین الفبای تحمیلی روسی شود. اما این اتفاق رخ نداد و این بار الفبای لاتین با تغییراتی خاص، به عنوان الفبای رسمی از سوی دولت باکو بر مردم مسلمان تحمیل شد. حال سوال این است که استفاده گسترده از الفبای دولت باکو در کتاب، که مصداق "ترویج الفبای بیگانه" است، چرا از سوی "بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس اردبیل" عملی می شود؟!

در پیگیری های روزنامه آذربایجان، روشن شده است که کتاب مذکور برای اخذ مجوز به اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی ارایه شده بود و اداره کل مذکور، انتشار کتاب را مشروط و منوط به انجام اصلاحاتی مانند حذف مطالب درج شده با الفبای بیگانه ارزیابی کرده بود، اما بنیاد حفظ آثار اردبیل، در اقوامی خودسرانه  و غیرقانونی و با همکاری یک ناشر و بدون مجوز و به صورت غیر قانونی اقدام به انتشار و کتاب کرده است.وقتی بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس اردبیل ، قانون شکنی را در حوزه فرهنگ رواج دهد ، از دیگران چه انتظاری می توان داشت ؟

به ضمیمه کتاب یاد شده یک حلقه "سی دی" نیز قرار دارد که "آرم" بنیاد حفظ آثار و اردبیل" بر روی آن نقش بسته است. در تولید این سی دی هم از نوازندگان باکو استفاده شده است! در زیر اسامی نوازندگان تنبک و دف و بالابان و توتک و " قوپوز ! " و غیره ، نوشته شده : " با تشکر از حاجی ذکی ا... خوشبخت ، ... "( یعنی مسوول بنیاد حفظ آثار اردبیل )

انتظار می رود، مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مسوولان سیاسی بویژه استانداری اردبیل  و نیز مسوولان نظامی بخصوص ستاد کل نیروهای مسلح کشور( با توجه به وابستگی بنیاد حفظ آثار به نیروهای مسلح ) نسبت به اینگونه فعالیتهای غیر قانونی حساس بوده و اقدامات لازم قانونی را انجام دهند، تا از این پس شاهد فعالیتهای خودسرانه و غیرقانونی و خسارتبار در حوزه فرهنگ و بخصوص فرهنگ دفاع مقدس نباشیم.